تاریخچه انجمن

انجمن علمی اپتومتری ایران

تاریخ درج: ۶ دي ۱۳۹۵ | تاریخ آخرین ویرایش: ۶ دي ۱۳۹۵


-         سابقه اپتومتری در جهان به عصر وجود عدسی باز می گردد.
-         در سال ۴۳۴ قبل از میلاد مسیح عدسی های سوزان وجود داشته و مطرح گردیده است که می تواند نقطه شروعی برای استفاده از خواص اپتیکی عدسی ها به عنوان زیر بنای اپتیک کاربردی یعنی اپتومتری تا به امروز باشد.
-         اپتومتری مرهون علم فیزیک نور و کاربرد آن در علم پزشکی است. ابوعلی حسن بن الهیثم فیزیکدان و طبیب عالیقدر ایرانی- اسلامی متولد به سال ۳۵۴ هجری، برابر  ۹۶۵میلادی در علم نورشناسی مقامی ارجمند دارد. وی پدر علم فیزیک نور است و در نوشته‌های لاتینی به آلهازن (Alhazen)  یا الحسن شناخته می‌شود.کتاب المناظر ابن هیثم در مغرب زمین به نام گنجینه ی نورشناسی به لاتین ترجمه شده و در اروپا در نظریات همه ی محققانی که در علم نور کار می کرده اند،از ویتلو (Witelo) و پکهام (Pecham) و راجربیکن(Roger Bacon)، تا کپلر در قرن هفدهم مؤثر بوده است.
-         اگر چه شرح اصول اتاقک تاریکو اختراع ذره‌بیناز کارهای برجستهٔ این دانشمند مسلمان است ولی بر اساس منابع غربی استفاده از یک عدسی تخت-گوژ برای ایجاد بزرگنمایی متون در اواسط قرن سیزدهم میلادی (۱۲۶۳ م) توسط راجر بیکن بیان شده و شاید اولین مورد استفاده از اپتیک بطور کاربردی باشد که پایه شکل گیری اپتومتری امروز گردیده است.
-         راجر بیکن برای اولین بار استفاده از عدسی ها را برای اصلاح ضعف بینایی مطرح نمود.
-         در سال ۱۲۸۶م عینک توسط یک صنعت گر ناشناس اختراع شد. در سال ۱۶۰۴ م جانز کپلرعملکرد شبکیه چشم را توصیف نمود و نشان داد که نزدیک بینی با عدسی های کاو و دوربینی با عدسی های گوژ اصلاح می گردد.
-         در سال ۱۶۲۱م  اسنل قانون انکسار را کشف نمود.
-         اولین کتاب اصول اپتومتری به نام "استفاده از عینک" توسط دازا- د- والدز در اسپانیا در سال ۱۶۲۳ م منتشر گردید.
-         اولین مرکز خدمات اپتومتری در سال ۱۷۸۳ م توسط جانمک آلیستر تأسیس شد.
-         در سال ۱۷۸۴ بنجامین فرانکلین اولین عدسی دو کانونه اگزکیوتیو را برای کاربرد در عینک طبی اختراع نمود.
-         جان دالتون در سال ۱۷۹۸ م اختلال کور رنگی را توصیف کرد.
-         در سال ۱۸۰۱ م توماس یانگ آستیگماتیسم را کشف نمود و برای اولین بار نقشه میدان بینایی طبیعی را ترسیم کرد.
-         در سال ۱۸۴۳ اختراع  "جعبه عدسی های آزمایشی" اولین شرایط علمی لازم برای تعیین نمره عینک را فراهم نمود. تا قبل از این زمان عینک های از پیش ساخته شده با عدسی های کاو به عنوان "عینک جوانان" برای رویت بهتر فاصله دور و عینک های دارای عدسی های گوژ به عنوان عینک کهنسالان برای رویت بهتر فاصله نزدیک به روش آزمون و خطا توسط خود فرد انتخاب می گردید. ولی بر اساس تحول بوجود آمده در طول زمان کوتاهی " عینک فروشی" تبدیل به یک جریان تعیین وضعیت انکساری چشم، تعیین فریم و عدسی مناسب، و ساخت علمی عینک های طبی بر اساس اندازه گیری های اپتیکی انحصاری برای هر فرد تبدیل گردید و اپتومتری اولیه شکل گرفت.
-         در سال ۱۸۴۷  جیمز پرنتیس عینک ساز و عینک فروش انگلیسی به امریکا مهاجرت نمود و پسر وی چارلز پرنتیس به عنوان اولین اپتومتریست شروع به کار نمود و به عنوان پدر اپتومتری امریکا شناخته شد.
-         در سال ۱۸۵۱ هرمن هلمولتز افتالموسکوپ را اختراع نمود و برای اولین بار بشر توانست داخل چشم را رویت نماید.
-         در سال ۱۸۶۲ با ساخت تابلو های سنجش بینایی از جمله چارت اسنلن امکانات اندازه گیری بینایی بطور کمی فراهم گردید.
-         در سال ۱۸۶۴ "دندرس" اختلالات تطابقی و رفراکشن چشم همراه با مقادیر نرمال و اصول تجویز را توصیف نمود و برای اولین بار عدسی های سیلندر را در "جعبه عدسی های آزمایشی" بکار برد.
-         در سال ۱۸۶۵ واژه "اپتومتری" برای اولین بار در رساله ای در باره رفراکشن در هلند مورد استفاده قرار گرفت.
-         در سال ۱۸۷۲ کالج اپتومتری ایلینویز تأسیس شد.
-         در سال ۱۸۷۳ اصول رتینوسکوپی و کاربرد رتینوسکوپ شرح داده شد و واحد "دیوپتر" برای قدرت عدسی پیشنهاد گردید.
-         در سال ۱۸۸۶ اصطلاح "اپتومتری" برای روش های انکساری استفاده گردید و چارلز پرنتیس سیستم اندازه گیری "پریزم دیوپتر" را مطرح نمود.
-         اولین عدسی تماسی در سال ۱۸۸۷ تجربه شد و در سال ۱۸۸۸ عدسی های تماسی اسکلرایی برای اصلاح بینایی با موفقیت استفاده شد.
-         اولین کتاب جامع برای اپتومتریست ها به نام Handbook for Opticians توسط "ویلیام بن" عضو انجمن اپتیشن های امریکا تألیف گردید. این انجمن در سال ۱۸۹۸ تأسیس گردید و در سال ۱۹۱۰ به انجمن اپتیک امریکا و نهایتاً در سال ۱۹۱۹۹ به انجمن اپتومتری امریکا تغییر نام یافت و در طول این چند سال بتدریج اپتیشن ها با عنوان اپتومتریست تغییر نام دادند.
-         چارلز پرنتیس در سال ۱۸۹۵ برای اولین بار بابت خدمات اپتومتری به عنوان یک حرفه پزشکی حق ویزیت دریافت نمود.
-         در سال ۱۸۹۶ مقاله ای مبتنی بر دلایل به رسمیت شناختن اپتومتری به عنوان یک حرفه پزشکی توسط دولت و مراجع ذیصلاح منتشر ساخت.
-         در سال ۱۹۰۱ قوانین حرفه ای اپتومتری در ایالت مینه سوتا آمریکا به رسمیت شناخته شد و تا سال ۱۹۲۱ در تمام ایالات متحده امریکا قوانین حرفه ای اپتومتری مصوب گردید.
-         اولین برنامه آموزشی دانشگاهی اپتومتری در سال ۱۹۱۰ در دانشگاه کولومبیا تدوین گردید که گامی بزرگ در جهت تثبیت جایگاه حرفه ای اپتومتری بود.
-         در سال ۱۹۱۴ اپتومتریست ها ضرورت معاینه چشم و تست های بینایی برای اخذ گواهی نامه رانندگی را نهادینه ساختند.
-         در سال ۱۹۲۲ "اکادمی اپتومتری امریکا" تشکیل شد تا مطالعات تحقیقاتی در اپتومتری را رواج دهد.
-         در سال ۱۹۲۳ کالج اپتومتری در پنسیلوانیا اولین مدرک دکتری حرفه ای اپتومتری (OD) را اعطا نمود.
-         در سال ۱۹۳۸عدسی های تماسی نرم از جنس PMMAجهت استفاده معرفی شدند.
-         تا سال ۱۹۵۴ برنامه آموزشی اپتومتری در طول سال ها بتدریج تکمیل گردید.
-         در سال ۱۹۶۱ اپتومتریست ها لایحه ای تنظیم کردند تا استفاده از داروهای چشمی تشخیصی برای اپتومتریست ها را تصویب نمایند.
-         در سال ۱۹۷۱ استفاده از دارو های چشمی در موارد تشخیصی برای اپتومتریست ها در Rhode Island  مصوب و تا سال ۱۹۸۴ در همه ایالات امریکا مجاز گردید.
-         در سال ۱۹۷۳ در کارولینای شمالی لایحه ای تنظیم شد تا اپتومتریست ها بتوانند عوامل دارویی را برای مقاصد تشخیصی و درمانی استفاده و تجویز نمایند.
-         در سال ۱۹۷۶ در ویرجینیای غربی استفاده و تجویز دارو های درمانی توسط اپتومتریست ها مصوب گردید و تا سال ۱۹۹۸ این قانون جهت کاهش هزینه های درمانی درهمه ایالات امریکا اجرا شد. 
-         در سال ۱۹۹۸ استفاده از لیزر توسط اپتومتریست ها در مقاصد درمانی معین در اوکلاهوما مجاز شناخته شد.
-         از سال ۲۰۰۰ تاکنون اپتومتریست ها در اجرا و تفسیر تست های پاراکلینیک چشم بطور مستقل فعالیت داشته و در تمام جراحی های انکساری چشم مشارکت می نمایند و در مواردی بطور مستقل برخی جراحی های کوچک چشم از جمله برداشتن جسم خارجی از روی قرنیه چشم را انجام می دهند.
-         قوانین حرفه ای اپتومتری در ایران بیش از نیم قرن قدمت دارد.
-         سابقه قوانین ساخت عینک طبی در ایران به آیین نامه مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی مصوب سال ۱۳۳۴باز می گردد.   
-         در سال ۱۳۴۶ ه.ش در آیین نامه موسسه عینک طبی که به استناد قانون مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی مصوب سال ۱۳۳۴ تنظیم شده است صراحتاً جایگاه حرفه ای اپتومتری دیده شده و بطور صریح آینده حرفه ای اپتومتری در کشور تبیین شد در حالی که در آن زمان تعداد اپتومتریست های شاغل در کشور کمتر از تعداد انگشتان یک دست بوده است.
-         اولین دوره های آموزشی اپتومتری در کشور بصورت دوره های دو ساله کاردانی با مدرسین فرانسوی در دهه ۱۳۵۰ ه.ش برگزار گردید.
-         در این دهه دانشگاه ملی سابق (دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی فعلی) و دانشگاه علوم پزشکی مشهد بطور همزمان این دوره  های کاردانی را راه اندازی نمودند.
-         دانشگاه مشهد بدلیل نبود استاد تعطیل شد و دانشجویان آن به دانشگاه ملی سابق انتقال یافتند و چند تن از آنان نیز جهت ادامه تحصیل به خارج کشور عزیمت نمودند.
-         در سال ۱۳۶۲ پس از انقلاب فرهنگی دوره کاردانی به دوره پیوسته چهار ساله کارشناسی ارتقاء یافت و دوره کارشناسی اپتومتری در ایران تثبیت گردید.
-         در سال ۱۳۶۲ اولین دوره کارشناسی اپتومتری پس از انقلاب فرهنگی در دانشگاه شهید بهشتی برگزار و در این رشته پذیرش دانشجو صورت گرفت.
-         در سال ۱۳۶۳ در دومین دوره کارشناسی اپتومتری دانشجو پذیرش گردید و سپس به علت کمبود شدید استاد و عضو هیأت علمی پذیرش دانشجو در این رشته متوقف گردید.
-         در سال ۱۳۶۶ با آمدن جناب آقای دکتر عزیز ربیع به ایران و شروع به کار ایشان در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بخشی از کمبود های نیروی انسانی هیأت علمی در رشته جبران گردید.
-         در سال ۱۳۶۷اولین تشکل اپتومتری در کشور به نام انجمن اپتومتری ایران در وزارت کشور جهت فعالیت خود مجوز گرفت.
-         در سال ۱۳۶۸ به علت کمبود استاد در رشته، به پیشنهاد معاونت آموزشی و روسای دانشگاه شهید بهشتی دو تن از فارغ التحصیلان رشته اپتومتری به نام های دکتر علی میرزاجانی و دکتر ابراهیم جعفر زاده پور جهت گذراندن دوره مقدس سربازی به عنوان عضو هیأت علمی در این دانشگاه شروع به کار نمودند و به کمک جناب آقای دکتر ربیع و پی گیری مراتب آموزشی اپتومتری در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مانع از تعطیلی رشته در این دانشگاه گردیدند.
-         در سال ۱۳۶۸ به دلیل آموزش و تربیت نیروی کارآمد اپتومتریست در زمینه ساخت و عرضه تخصصی عینک طبی و عدم نیاز برای بهره گیری از نیرو های تجربی در این زمینه برای آخرین بار جهت احراز صلاحیت فنی از سازندگان تجربی عینک طبی در وزارت بهداشت آزمون به عمل آمده و به قبول شدگان آزمون مجوز فعالیت در زمینه ساخت و فروش عینک طبی ارائه گردید.
-         در سال ۱۳۶۸ برنامه آموزشی اپتومتری توسط شورای عالی برنامه ریزی تنظیم و رشته اپتومتری به عنوان یکی از رشته های گروه پزشکی با شرح وظایف مستقل تعریف گردید.
-         در سال ۱۳۶۸ فعالیت حرفه ای اپتومتریست ها در شبکه سلامت کشور مجدداً تبیین گردید و فعالیت اپتومتریست ها از آنچه در آیین نامه عینک طبی مصوب سال ۱۳۴۶ تعیین گردیده بود به شرح وظایف مستقل اپتومتریست ها در دفاتر کار مستقل اپتومتری و موسسات عینک طبی ارتقاء یافت.
-         در سال ۱۳۶۹ دوره کارشناسی رشته اپتومتری علی رغم نبود نیروی هیأت علمی در دانشگاه علوم پزشکی ایران راه اندازی شد.
-         در سال های ۱۳۷۰ الی ۱۳۷۳ چند تن از فارغ التحصیلان رشته اپتومتری در دانشگاه های خارج کشور از جمله جناب آقای دکتر عباسعلی یکتا که قبلاً به دلیل تعطیلی رشته در دانشگاه مشهد به خارج عزیمت نموده بودند به ایران بازگشتند و بدین ترتیب در شهر مقدس مشهد مجدداً رشته اپتومتری به عنوان یکی از رشته های دانشکده پیراپزشکی مشهد راه اندازی گردید.
-         در سال ۱۳۷۳ با تأسیس رشته اپتومتری در دانشگاه زاهدان تعداد دانشگاه هایی که در سطح کشور دارای گروه آموزشی اپتومتری بودند به چهار مورد یعنی دانشگاه های علوم پزشکی ایران، زاهدان، شهید بهشتی و مشهد رسید.
-         در سال ۱۳۷۴ رای دیوان عدالت اداری، ساخت عینک‌های طبی را از لحاظ نوع عمل و ماهیتکار و اختصاصات فنی ‌متمایز و مجزا و مستقل از رشته چشم پزشکی اعلام نمود.
-         در سال ۱۳۷۶ قانون آموزش مداوم جامعه پزشکی مصوب مجلس شورای اسلامی صراحتاً ساخت عینک طبی را جزء حرفه های وابسته پزشکی اعلام نمود و تمدید پروانه اشتغال در این زمینه را منوط به گذراندن دوره های آموزش مداوم دانست.
-         در سال ۱۳۶۷انجمن اپتومتری ایران در وزارت کشور تأسیس گردید.
-         در سال ۱۳۷۹ انجمن اپتومتری ایران در وزارت کشور به دلیل مشکلات مالی فراوان نتوانست به کار خود ادامه دهد.
-         در سال ۱۳۸۱ انجمن علمی اپتومتری ایران در وزارت بهداشت تشکیل شده و آیین نامه مربوط به آن  تصویب گردید.
-         در سال ۱۳۸۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری طی صدور رای متقن و به استناد تبصره ۳ از ماده یک قانون آموزش مداوم جامعه پزشکی ساخت عینک طبی را خارج از شمول قانون نظام صنفی دانست و اختصاص صدور پروانه اشتغال در ساخت عینک طبی توسط اپتومتریست ها را در صلاحیت مراجع ذیصلاح در وزارت بهداشت اعلام نمود.
-         در سال ۱۳۸۳ برای اولین بار دوره کارشناسی ارشد رشته اپتومتری در دانشگاه مشهد راه اندازی گردید.
-         در سال ۱۳۸۴برنامه آموزش مداوم رشته اپتومتری در وزارت بهداشت به تصویب رسید.
-         در سال ۱۳۸۴ تشکل صنفی جدید اپتومتری در وزارت کشور تحت عنوان "جامعه اپتومتری ایران" شروع به کار نمود.   
-         در سال ۱۳۸۵ دیوان عالی کشور طی رای وحدت رویه رای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری سال ۱۳۸۳ را مجدداً تأیید نمود و ساخت عینک طبی را خارج از شمول قانون نظام صنفی دانست.
-         در سال ۱۳۸۷ مجدداً ساخت عینک طبی را به عنوان حرفه وابسته پزشکی و خارج از شمول قوانین صنفی دانست.
-         در سال ۱۳۸۸ دوره کارشناسی ارشد اپتومتری بطور همزمان در دانشگاه های علوم پزشکی ایران و شهید بهشتی راه اندازی گردید.  

-         در سال ۱۳۸۹ به دلیل تعارض آرای صادره در شعب پنجم و ششم دیوان عدالت اداری در خصوص افراد تجربی که به استناد داشتن جواز کسب از اتحادیه های تابع وزارت صنعت، معدن و تجارت در امور ساخت عینک طبی مداخله نموده بودند دیوان به ارائه رای جدیدی در آن سال مبادرت نمود. متن این رای حاکی از تکرار و تآیید آرای قبلی بود که دخالت در امر ساخت و فروش عینک طبی مستلزم داشتن جواز اشتغال از وزارت بهداشت است و آرای صادره از شعبه پنجم را تنها در حدی که متضمن ممنوعیت کار در عرصه ساخت و فروش عینک طبی بدون جواز کار از وزارت بهداشت مطرح نموده را صحیح و مطابق قوانین کشور دانسته است

-         در سال ۱۳۹۱ ضرورت راه اندازی دوره دکتری تخصصی اپتومتری در وزارت بهداشت به تصویب رسید.
-         در سال۱۳۹۲، اولین دوره دکتری تخصصی اپتومتری در دانشگاه علوم پزشکی مشهد راه اندازی و پذیرش دانشجو صورت گرفت.
-         در سال ۱۳۹۴ به دلیل دخالت های اتحادیه های تابع وزارت صنعت، معدن و تجارت در امور اپتومتریست ها به عنوان متولیان اصلی ارائه خدمات بینایی و ساخت و ارائه تخصصی عینک و لنز طبی مجدداً اقدام به صدور رای نمود. به استناد این رای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ضمن اشاره مکرر به اینکه طبق قانون ساخت عینک طبی جز خدمات حرف وابسته پزشکی بوده موکداً خدمات اپتومتری از جمله ساخت عینک طبی را جز مشاغل خاص و مستثنی از قانون نظام صنفی دانست.
این نوشتار در بر گیرنده اهم تاریچه اپتومتری در جهان و ایران می باشد. در صورتیکه علاقمندان نظراتی برای تکمیل آن داشته باشند می توانند به نشانی الکترونیکی سایت انجمن علمی اپتومتری ایران info@irsopt.org ارسال نمایند.